Home

Mucha siedziała na komodzie z aktami. Obracała czułkami w kierunku ludzi. Z górnej półki miała doskonały widok. To był mały, słabo dogrzany pokoik z łuszczącą się farbą na ścianach, żarówką z papierowym kloszem wiszącą na grubym kablu i biurkiem z mocną lampką. Widziała też trójkę ludzi. Kobieta siedziała na prostym drewnianym stołku, pierwszy z mężczyzn stał blisko niej, drugi dalej przy drzwiach obserwował tę rozmowę. Mówił pierwszy. Można pomyśleć spotkanie towarzyskie…..

„Powiesz Polska kurwo, kto był Twoim kontaktem?!” ryknął jej w twarz. Kobieta nic nie odpowiedziała, milczała i patrzyła z taką pogardą, że czuł jakby jej wzrok dotykał kręgosłupa. „Mów suko!” ryknął ponownie. Nie wytrzymał. Uderzył prawym sierpem w jej twarz. To był dobry cios wyprowadzony z obrotem bioder i skrętem nóg. Nos chrupnął jak faworek. Janina Holecka spadła z krzesła obwicie krwawiąc. „Nawet nie jęknęła…. pizda” pomyślał zdziwiony. Pochylił się nad nią unosząc pięść. „Uspokójcie się Wojkow ! Jeszcze ją zabijecie” osadził go w miejscu kapitan. Sierżant Michaił Wojkow z Odeskiego oddziału WCzK dygotał z wściekłości. Ta Polka, ten szpieg była twardsza niż niejeden z mężczyzn, których do tej pory przesłuchiwał. W ustach zmełł kolejne przekleństwo. „Poczekaj suko, to jeszcze nie koniec” pomyślał. Był październik 1920 Odeska siatka Polskiej Organizacji Wojskowej kończyła swój żywot w więzieniach CzeKa.

VM

Order Virtuti Militari

Polska Organizacja Wojskowa…. czy ta nazwa mówi cokolwiek wykształconemu Polakowi? Wszyscy znamy Armię Krajową i jej dokonania w II wojnie światowej, ale nim nastała nasi dziadowie i pradziadowie mieli za wzór organizację, której model i struktura była powielana przez AK i inne struktury Polskiego Państwa Podziemnego w czasie II wojny światowej. POW powstała w sierpniu 1914 w Warszawie z inicjatywy Józefa Piłsudskiego do walki z rosyjskim zaborcą; zbrojnie oraz wywiadowczo na rzecz Państw Centralnych. Początkowo POW działała tylko w Królestwie Polskim, później rozszerzyła działalność na Ukrainę i Rosję, Początkowo organizacja liczyła około 1000 członków podzielonych na 4 okręgi: Warszawa, Lublin, Radom, Siedlce, później działalność konspiracyjną rozpoczęto także w Wilnie, Moskwie i Petersburgu. Po roku do POW należało już 16 000 żołnierzy.

POW budowano w oparciu o działające lokalnie oddziały, a w nich zorganizowano sekcje, plutony i kompanie. Bardzo istotną rolę w konspiracji odgrywały kobiety – działało ponad 20 oddziałów żeńskich POW zrzeszających ponad 1000 członkiń – zajmowały się one wywiadem, działalnością kurierską, prowadzeniem prac biurowych w sztabach oraz kierowały produkcją fałszywych dokumentów w Biurach Paszportowych. Działała także służba bezpieczeństwa, żandarmeria i sądy. POW prowadziła szkolenie wojskowe młodzieży oraz działalność wywiadowczo-dywersyjną na tyłach wojsk rosyjskich. Co ciekawe POW prowadzono szkolenie wojskowe członków w szkołach rekruckich, szkołach żołnierskich, trzymiesięcznych szkołach podoficerskich i szkołach podchorążych, a w Warszawie istniała szkoła oficerska POW. Zbudowano oddziały dywersyjne pod nazwą oddziałów lotnych stworzono jednostkę centralną a we wszystkich Komendach Naczelnych i wszystkich okręgach działających na ziemiach polskich lokalne oddziały lotne.

Po kryzysie przysięgowym w lipcu 1917 gross osób z kierownictwa POW zostało aresztowane i internowane do obozów w Szczypiornie i Głodówce, reszta przeszła do konspiracji. Akcje represyjne szerzej objęły jednak okupację niemiecką niż austrowęgierską oraz spowodowały rozbicie kilku okręgów i przejściowe zmniejszenie stanu liczebnego organizacji do około 6 000 żołnierzy. Po kryzysie przysięgowym i internowaniu Piłsudskiego przez Niemców od lata 1917 POW rozszerzyło działalność także na Galicję. W lutym 1918 organizacja powstała również w Wielkopolsce i Prusach osiągając wielkość ok. 20 000 zaprzysiężonych żołnierzy.

POW

Odznaka Polskiej Organizacji Wojskowej

Głównymi celami POW była działalność wywiadowcza oraz szkolenie przyszłych kadr Wojska Polskiego. Dopiero z czasem do celów dodano działania zbrojne, wydaje się to o tyle sensowne, że wysyłanie nieprzeszkolonego wojska do walki, zwykle kończy się masakrą. Najsłynniejsze akcje POW to: akcja pod Bąkowcem 12 października 1918 r. – w wyniku akcji ekspropriacyjnej na pociąg dokonanej siłami Oddziałów Lotnych Komendy Naczelnej Warszawa i Łomża oraz okręgu Radom zdobyto sumę 1 800 000 koron. „Krwawa środa” w dniu 16 października 1918 – likwidacja niemieckich konfidentów i żandarmów w całym Królestwie Polskim. POW przejmował władzę w Galicji i rozbrajał okupantów w Królestwie na przełomie października i listopada 1918 roku. Dodatkowo struktury POW brały czynny udział w walkach o Lwów w 1919 roku, w walkach przeciw Bolszewikom na Ukrainie w 1918 roku (III Komenda Naczelna w Kijowie) w Powstaniach Śląskich, w walkach o Wileńszczyznę z Litwinami i Bolszewikami w 1918-1919 oraz – o czym pisałem na początku – w działaniach wywiadowczych przeciw Rosji Bolszewickiej od 1917 aż do 1921 roku

11 listopada 1918 Komendant Główny POW wydał ostatni rozkaz – rozwiązał organizację, a pozostałe jeszcze w konspiracji ogniwa podporządkował Sztabowi Głównemu WP, jako de facto ekspozytury Oddziału II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.

Pomink Żołnierza POW

Pomnik Peowiaka 1914-1921

Przez Polską Organizację Wojskową przewinęło się około 30 000 ludzi. Miało to duże znaczenie dla tworzącego się w 1918 państwa polskiego, szeregi wyszkolonych wojskowo członków POW stanowiły bowiem w dużej mierze o sile tworzonego Wojska Polskiego. Dzięki członkom Polskiej Organizacji Wojskowej nowo-utworzone komórki polskiego wywiadu zbudowały bazę do dalszych działań przeciwko Sowietom i Niemcom. Z dorobku POW czerpać będzie Armia Krajowa oraz Polskie Państwo Podziemne w latach II Wojny Światowej.

 Odeska komórka POW została rozbita, po latach Sowieci przyznają, że spokój i godność Polaków zrobiła na nich ogromne wrażenie. Karol Łastowski, Janina Holecka, Konstanty Zalewski, Stefan Czarnecki oraz Anna Węgrzynowska pośmiertnie odznaczeni zostali przez władze II RP Orderami Virtuti Militari – najwyższym odznaczeniem jakie może dostać polski żołnierz.

Myślę, iż warto zadać sobie pytanie i porównać czy koncepcja działań POW formacji skupionej na wywiadzie i przygotowaniu kadr przyszłego Wojska Polskiego, przy relatywnie niewielkich ofiarach, nie była „lepsza” od budowania armii podziemnej i ofiary krwi jaką poniosła Armia Krajowa w ostatniej wojnie.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s